Epidemiology of metabolic health

snslagterEpidemiology of metabolic health
Lifestyle determinants and health-related quality of life
PhD ceremony: S.N. Slagter
When: January 11, 2017
Start: 12:45
Promotor: prof. dr. B.H.R. (Bruce) Wolffenbuttel
Where: Academy building RUG, open to the public.
Faculty: Medical Sciences / UMCG


Overweight and obesity often lead to the development of a disturbed glucose metabolism, increased blood pressure and a disturbed fat profile (too low values of the “good” HDL-cholesterol and high triglycerides values). This combination of metabolic complications is called the metabolic syndrome. It is associated with an increased risk of type 2 diabetes and cardiovascular diseases. Approximately one in four Europeans have the metabolic syndrome. Even though it is usually caused by obesity, a sub-group of obese people seem to be less susceptible to the metabolic health risks. They have an equally healthy metabolism as lean people. In the literature, this is referred to as metabolically healthy obese.

In ten large population studies from seven different European countries the occurrence of the metabolic syndrome and metabolically healthy obesity has been estimated. The metabolic syndrome is common in Europe and the Netherlands. However, in the Dutch LifeLines study still nearly 1 out of 4 obese women and 1 out of 10 obese men are metabolically healthy (depending on their age). From studies with LifeLines data only, it seems that smoking-, drinking-, eating- and exercise behaviours of these people is important. The level of tobacco use and drinking more than one alcoholic beverage per day was already related to the development of the metabolic syndrome. However, a ‘healthy’ dietary pattern and intensive vigorous physical activity increased in obese people the chance of metabolically healthy obesity. Actively changing lifestyle factors will reduce the number of people developing the metabolic syndrome, and consequently will reduce the incidence of type 2 diabetes and cardiovascular diseases. However, even before these more serious chronic conditions occur, obese subjects (without metabolic complications) had an impaired quality of life. Therefore, in the treatment of obesity it is advisable to take into account aspects relating to the quality of life.


Lipids and apolipoproteins in cardiovascular disease

Lipids and apolipoproteins in cardiovascular disease
PhD ceremony: P.J.W.H. Kappelle, MSc
When: December 14, 2016
Start: 09:00
Where: Academy building RUG
Faculty: Medical Sciences / UMCG
Promotor: prof. dr. B.H.R. (Bruce) Wolffenbuttel


The first part of this thesis describes the role of cholesterol particles and associated proteins, and their role in the development of cardiovascular disease. There seems to be an advantage in determining the balance between good and bad cholesterol, as compared to the separate measures when attempting to predict the development of cardiovascular disease. Certain genes that have an influence on proteins transporting cholesterol from one particle to the other, do not seem to have an effect on the predictive value of these measures. The inhibition of this protein does increase the level of the good cholesterol, but this does not seem to result in any survival benefit.

The second part of this thesis describes the effect of cholesterol lowering agents on different cholesterol particles and associated proteins. Cholesterol lowering agents seem to affect the number of particles less than their cholesterol content. This could lead to a lack of intensive cholesterol treatment when only the cholesterol concentration is considered.

For more information: http://www.rug.nl/research/portal/en/publications/lipids-and-apolipoproteins-in-cardiovascular-disease(431d2a57-3e66-4136-bfff-0198e09914d7).html


Thyroid cancer treatment

Thyroid cancer treatment
Long-term effects and new developments
PhD ceremony: Ms E.N. (Esther) Klein Hesselink
When: October 12, 2016
Start: 16:15
Promotor: prof. dr. T.P. Links
Where: Academy building RUG
Faculty: Medical Sciences / UMCG

Thyroid cancer is increasingly common. This is especially the case for differentiated thyroid cancer (DTC), which has a favorable prognosis. Treatment consists of surgical removal of the thyroid gland, radioiodine treatment, and life-long administration of relatively high doses of thyroid hormone. This treatment is effective, but also rather aggressive since it can result in the occurrence of both short- and long-term adverse effects. There used to be little attention for this issue, as cancer-related outcome was less favorable. Nowadays, we see a lot of DTC patients with small tumors who have a near-normal life expectancy. For these patients long-term adverse effects of treatment are very important since they can negatively impact quality of life.

In this thesis we therefore studied the occurrence of long-term effects of DTC treatment. We found that atrial fibrillation (a cardiac rhythm disturbance) and mortality due to cardiovascular diseases are more common in DTC patients as compared to the general population. Furthermore, we found that a part of patients have salivary glands dysfunction following radioiodine treatment. Fortunately, the adverse effects of treatment on bone marrow function were limited.

Furthermore, there is a small group of thyroid cancer patients with more aggressive disease. For these patients, cure is often not achievable. Therefore, we studied the efficacy and toxicity of tyrosine kinase inhibitors (a new class of drugs) that have been studied in these patients. In addition, we studied the hereditary material of several thyroid cancers in an attempt to understand more of thyroid cancer pathogenesis.

For more information: http://www.rug.nl/research/portal/en/publications/thyroid-cancer-treatment(c182a5fa-f154-459e-ad70-1c137df8c142).html


Voorkomen van een Addisonse crisis

ScreenHunter_250 Jul. 04 16.19

In de afgelopen jaren bleek regelmatig dat mensen met een bijnierziekte verschillende instructies ontvingen van hun behandelaars hoe om te gaan met stress. Dit kan ernstige gevolgen hebben omdat het verwarring veroorzaakt en direct van invloed kan zijn op het welzijn van de patiënt en zijn naasten. Daarom is – onder de paraplu van het BijnierNET – in 2015 een nieuwe uniforme stressinstructie gemaakt, samen met diverse internist-endocrinologen, verpleegkundig specialisten en patiënten, voor die gevallen dat de patiënt thuis of onderweg niet goed wordt en er een bijniercrisis dreigt. Ook vanuit het UMCG is hieraan intensief meegewerkt. De nieuwe stressinstructie is verkrijgbaar via uw behandelend internist-endocrinoloog, maar kan ook gedownload worden via de website van Bijniernet.


Radioactief jodium en speekselklieren

ScreenHunter_247 Jul. 04 15.58

Effects of radioiodine treatment on salivary gland function in patients with differentiated thyroid carcinoma: a prospective study
Authors: Esther N. Klein Hesselink1, Adrienne H. Brouwers1, Johan R. de Jong1, Anouk N.A. van der Horst-Schrivers1, Rob P. Coppes1, Joop D. Lefrandt1, Piet L. Jager2, Arjan Vissink1 and Thera P. Links1
1 University of Groningen, University Medical Center Groningen, Netherlands;
2 Isala Hospital, Zwolle
For correspondence or reprints contact: Thera P. Links, University of Groningen, University Medical Center Groningen, Hanzeplein 1, P.O. Box 30.001, Groningen 9700 RB, Netherlands. E-mail: t.p.links@umcg.nl

Introduction: Complaints of a dry mouth (xerostomia) and sialoadenitis are frequent side effects of radioiodine treatment in differentiated thyroid cancer (DTC) patients. However, detailed prospective data on alterations in salivary gland functioning after radioiodine treatment (131I) are scarce. Therefore, the primary aim of this study was to prospectively assess the effect of high-activity radioiodine treatment on stimulated whole saliva flow rate. Secondary aims were to study unstimulated whole and stimulated glandular (i.e., parotid and submandibular) saliva flow rate and composition alterations, development of xerostomia, characteristics of patients at risk for salivary gland dysfunction, and whether radioiodine uptake in salivary glands on diagnostic scans correlates to flow rate alterations.
Methods: In a multicenter prospective study, whole and glandular saliva were collected both before and five months after radioiodine treatment. Furthermore, patients completed the validated xerostomia inventory (XI). Alterations in salivary flow rate, composition and XI score were analyzed. Salivary gland radioiodine uptake on diagnostic scans was correlated with saliva flow rate changes after radioiodine treatment.
Results: Sixty-seven patients (mean age 48±17 years, 63% female, 84% underwent ablation therapy) completed both study visits. Stimulated whole saliva flow rate decreased after ablation therapy (from 0.92 [IQR 0.74-1.25] to 0.80 [0.58-1.18] ml/min, P = .003), as well as unstimulated whole- and stimulated glandular flow rates (p<.05). The concentration of salivary electrolytes was similar at both study visits, whereas the output of proteins, especially amylase (p<.05), was decreased. The subjective feeling of dry mouth increased (P = 0.001). Alterations in saliva flow rate were not associated with (semi)-quantitatively assessed radioiodine uptake in salivary glands on diagnostic scans. For the small cohort of patients undergoing repeat radioiodine therapy, we could not demonstrate alterations in salivary parameters.
Conclusion: We prospectively showed that salivary gland function is affected after high-activity radioiodine ablation therapy in patients with DTC. Therefore, more emphasis should be placed on salivary gland dysfunction during follow-up for DTC patients receiving high-activity radioiodine treatment.

Bron: http://jnm.snmjournals.org/content/early/2016/06/22/jnumed.115.169888.long


Subsidie DiabetesFonds voor bestuderen ‘endocrine disruptors’ en diabetes

Onderzoekers UMCG krijgen subsidie Diabetesfonds voor ontrafelen mechanismen diabetes

Onderzoekers van het UMCG ontvangen een subsidie van 275.000 euro van het Diabetesfonds. Met dit geld gaat Jana van Vliet-Ostaptchouk van de afdeling Endocrinologie onderzoek doen naar verstoringen van het endocriene systeem in het lichaam, die worden veroorzaakt door blootstelling aan bepaalde milieuverontreinigende stoffen. Haar onderzoek richt zich vooral op het zichtbaar maken van de onderliggende mechanismen van het ontstaan van diabetes.

diabetes photoDe huidige epidemie van type2-diabetes (T2D) vormt een belangrijk risico voor de moderne samenleving. Recente gegevens wijzen erop dat blootstelling aan bepaalde milieuverontreinigende stoffen, zogeheten endocriene disruptors (EDC), een belangrijke rol kan spelen in de wereldwijde toename van diabetes. Onderzoek laat zien dat EDC het endocriene systeem in het lichaam op diverse manieren verstoren.

Van Vliet-Ostaptchouk wil in haar onderzoek de relatie tussen EDC, verstoring van de glucosestofwisseling en verhoogd risico op type2-diabetes nagaan. Tevens wil zij nagaan of dit risico verandert door genetische aanleg en leefstijl. Zij vergelijkt de bloostellingen aan EDC’s en de interactie met erfelijke factoren en voedingsgewoonten en hoeveelheid lichaamsbeweging, tussen gezonde mensen, mensen met overgewicht en een groep van 1500 patiënten met type2-diabetes.

Voor haar onderzoek maakt Van Vliet gebruik van de gegevens van de LifeLines-biobank. Het onderzoek wordt uitgevoerd in samenwerking met Dr. A.M. Andersson van het Center of Endocrine Disruptors, Copenhagen University Hospital. Mede-aanvrager voor de subsidie is Prof. B. Wolffenbuttel van het UMCG. De studie gaat in totaal 4 jaar duren.

23 juni 2014

Photo by GDS Infographics

Bijniernet website steeds professioneler en completer

adrenalBijnierNET is een platform voor zorgaanbieders, patiënten, mantelzorgers en geïnteresseerden rondom de Bijnieraandoeningen: Bijnierschorsinsufficiëntie (Addison), Syndroom van Cushing, AGS, Primair Hyperaldosteronisme (Ziekte van Conn),  Feochromocytoom en Bijnierschorscarcinoom.

De zorg voor patiënten met zeldzame bijnieraandoeningen is van oudsher specialistisch, complex, kostbaar en arbeidsintensief. Er bestaat slechts beperkt inzicht in de organisatie, het proces en de uitkomsten van deze zorg. Teneinde de zorg voor deze bijzondere groep patiënten te verbeteren, hebben de participanten in het BijnierNET de mogelijkheden die een landelijke (digitale) community hiervoor met zich meebrengen nader uitgezocht. In het BijnierNET kunnen patiënten, zorgverleners en mantelzorgers elkaar (virtueel) ontmoeten, ervaringen uitwisselen en de kennis rond de zorg voor bijnierpatiënten – ook bij afnemend zorgaanbod – op een hoog peil behouden, mogelijk op een hoger peil brengen.

Door een betere verspreiding van de beschikbare kennis bij/van alle deelnemers kan goede zorg beschikbaar blijven.Deze inbreng van kennis kan mogelijk kostenbesparend gaan werken.

Link: www.bijniernet.nl

Expertisecentra gelieerd aan de afdeling Endocrinologie

NFUIn juni 2015 hebben 44 expertisecentra van het UMCG de erkenning ‘expertisecentrum voor zeldzame aandoeningen’ gekregen van het ministerie van VWS. We belichten hier de centra waarvan de Endocrinologie afdeling het coördinatorschap vervult. In een expertisecentrum voor zeldzame aandoeningen worden ziektes behandeld die bij minder dan 1 op de 2000 patiënten voorkomen. Om voor landelijke erkenning in aanmerking te komen, moet het centrum voldoen aan Europese kwaliteitscriteria en aan de criteria van de stuurgroep weesgeneesmiddelen. De kwaliteitscriteria betreffen het leveren van excellente multidisciplinaire patiëntenzorg met volop aandacht voor zorgstandaarden, informatie en communicatie aan patiënten en transitie van zorg. Andere vereisten zijn het doen van hoogstaand wetenschappelijk onderzoek, het borgen van continuïteit in de opleiding en overdracht van kennis en de samenwerking met patiëntenorganisaties en andere expertisecentra, evenals grensoverschrijdende gezondheidszorg.
De expertisecentra zijn opgenomen in Orphanet en de Adreswijzer Zeldzame Aandoeningen van de Nederlandse Federatie van Universitaire Medische Centra (NFU).


Informatiebrief Thyrax Duotab


Groningen 02 februari 2016

Informatie voor patiënten die behandeld worden met Thyrax

Geachte heer/mevrouw,

Zoals recent duidelijk is geworden zal er gedurende een groot deel van 2016 een tekort aan Thyrax Duotab (merknaam van levothyroxine) zijn. Aspen Pharma Limited, de firma die Thyrax Duotab produceert, laat weten dat ze door verhuizing naar een nieuwe productielocatie dit medicijn tijdelijk niet kan maken. Hierdoor kan het mogelijk zijn dat u over moet stappen op levothyroxine van een andere fabrikant.

Praktisch betekent dat voor u dat u van uw apotheek schildklierhormoon krijgt van een andere fabrikant, op het moment dat de voorraad Thyrax Duotab op is. U heeft hiervoor geen nieuw recept nodig. Opgemerkt moet worden dat in de preparaten van de andere fabrikanten dezelfde werkzame stof zit. Omdat de schildklierhormoon tabletten wel mogelijk een kleine variatie kunnen hebben in sterkte, is het wel raadzaam om de bloedwaarden te controleren om te kijken of er een kleine dosisaanpassing noodzakelijk is bij u.
Als u binnen 3 maanden een afspraak hebt bij uw Endocrinoloog, kan dit gewoon plaatsvinden in het UMCG. Als deze controle afspraak langer duurt of u krijgt klachten dan willen wij u vragen om een TSH en T4 te laten controleren via uw huisarts, en de assistent van de huisarts te vragen om deze uitslag te faxen naar 050-3610950. Na het overgaan op een ander preparaat is meestal het pas na minimaal 6 weken zinvol om de bloedwaarden te controleren.
Wilt u aan ons secretariaat doorgeven dat u bloed hebt geprikt? U krijgt bericht van ons als de dosering van de nieuwe medicijnen moeten worden aangepast. Mocht u klachten hebben, die u wilt bespreken dan kunt via de poli een belafspraak maken met uw eigen endocrinoloog nadat u bloed hebt geprikt.
De huisarts krijgt een kopie van deze brief.

Met vriendelijke groet

Internisten afdeling endocrinologie UMCG.


Schildklieraandoeningen en sport – een (on)mogelijke combinatie?

SON_header_smalOp maandagavond 30 november organiseerde de werkgroep Friesland van SON een informatiebijeenkomst in het Medisch Centrum Leeuwarden. Wij vonden het erg fijn dat wij deze avond inhoud mochten geven.
Titel van de avond was:  Schildklier en sport – een (on)mogelijke combinatie ?
Omdat de geluidskwaliteit van de video-opnames nogal wat nabewerking nodig maakt, plaatsen wij hier al vast de presentaties.
1. Behandeling van te snelle en te langzame schildklierwerking – inzichten anno 2015. Bruce HR Wolffenbuttel
2. Voeding bij sporten met een schildklieraandoening. Linda Swart-Busscher
3. Met een schildklieraandoening de marathon van Berlijn lopen: kan dat wel? Theo Vlaar

De presentaties zijn te bekijken via YouTube.
Volg de volgende links.

Binnenkort zullen we ook ondertiteling aan de video’s kunnen toevoegen…