Groeihormoon gebrek

Groeihormoon wordt geproduceerd door de hypofyse, ook wel het hersenaanhangsel genoemd.

Een heel belangrijke klier ter grootte van een erwt, die zich aan de onderzijde tegen onze hersenen bevindt. De hypofyse maakt meerdere belangrijke hormonen. Sommige daarvan hebben een direct effect op het lichaam, andere regelen de hormoonproductie van weer andere klieren. Zo maakt de hypofyse naast groeihormoon ook TSH, een hormoon, dat de schildklier stimuleert. Verder een drietal hormonen LH, FSH en prolactine, die samen de seksuele kenmerken en voortplantings-functies beinvloeden. En tenslotte nog ACTH, dat de bijnierschors stimuleert tot het produceren van bijnierschorshormonen. De hypofyse regelt via die hormonen een heleboel processen in ons lichaam. De hypofyse wordt echter op haar beurt weer gereguleerd door de hypothalamus, het gebied in de hersenen dat vlak boven de hypofyse ligt. Hormonen uit de hypofyse bereiken via de bloedstroom het hele lichaam. Verstoringen van de hypofyse hebben dus soms verregaande gevolgen.

Bij beschadiging van de hypofyse
Als de hypofyse wordt aangetast bijvoorbeeld door een ongeluk, ziekte of operatie, dan kan dit leiden tot een te lage productie van groeihormoon en kan een kind een stuk achterblijven in de groei. Wanneer het TSH niet meer wordt geproduceerd, wordt de schildklier niet meer aangezet om schildklierhormoon te maken. Dat heeft dan een trager worden van veel lichaamsfuncties tot gevolg. Wanneer het LH en FSH wegvallen verliezen vrouwen hun normale cyclus en de mogelijkheid zwanger te worden. Mannen worden onvruchtbaar en impotent. Als er te weinig ACTH wordt afgescheiden door de hypofyse dan worden er minder hormonen door de bijnieren geproduceerd, wat ook weer allerlei gevolgen heeft voor het functioneren van ons lichaam. Als er met de hypofyse iets gebeurt ontstaat er een soort domino-effect in ons lichaam. Er vallen dan verschillende functies uit.

Aanvulling van hormonen
Wanneer de hormoonproductie afneemt of helemaal wegvalt, kan men de tekorten aanvullen met tabletten of injecties. Schildklierhormonen, bijnierschorshormoon en geslachtshormonen zijn met tabletten eenvoudig toe te dienen. Ook een tekort aan groeihormoon kan rechtstreeks worden aangevuld. Maar omdat groeihormoon een eiwit is, kan het niet in tabletvorm worden ingenomen. Het maagzuur zou de eiwitten afbreken waardoor het groeihormoon zijn werking verliest. Daarom wordt het tekort aan groeihormoon aangevuld via een dagelijkse onderhuidse injectie.

Wat is groeihormoon voor stof?
Groeihormoon wordt dag en nacht geproduceerd door de hypofyse die het vervolgens in de bloedbaan afgeeft. Weliswaar in wisselende hoeveelheden. Vooral ’s nachts is de productie hoog. Menselijk groeihormoon is een vrij ingewikkelde stof (een polypeptide-keten die bestaat uit 191 aminozuren). Gelukkig is men erin geslaagd deze stof na te maken en in grotere hoeveelheden te produceren met behulp van geavanceerde biotechnologie. Het groeihormoon dat door middel van biotechnologie geproduceerd wordt heeft precies dezelfde structuur als het groeihormoon dat in ons lichaam wordt gemaakt.

Betekenis van groeihormoon bij volwassenen
Groeihormoon (GH) is er voor de groei. Volwassenen groeien niet meer. Dus waarom zouden volwassenen GH nodig hebben? Zo dacht men daar nog geen 10 jaar geleden over. Ook al was al langer bekend dat volwassenen nog wel groeihormoon blijven maken en niet eens in mindere mate dan kinderen. Tegenwoordig heeft men veel meer inzicht in deze materie. Uit onderzoek is gebleken dat GH een heleboel belangrijke processen in het lichaam beinvloedt zoals u kunt lezen op de volgende pagina’s.

GH-tekort veroorzaakt afwijkende lichaams samenstelling
Dat wil zeggen dat mensen met een tekort aan groeihormoon een afwijkende spier-, vet- en botmassa kunnen hebben. Vergeleken met gezonde leeftijdsgenoten is zowel de hoeveelheid onderhuids vet als het vet in de buik aanzienlijk groter dan normaal. Daarentegen worden botten en spieren aanmerkelijk zwakker dan normaal. Bovendien gaat GH-tekort vaak vergezeld van een te hoog cholesterolgehalte. Verder bevatten de meeste weefsels te weinig vocht. Ze zijn een beetje uitgedroogd. Al deze factoren kunnen de gezondheid schaden. Van teveel lichaamsvet, met name vet in de buik, en een te hoog cholesterolgehalte is bekend dat het risicofactoren zijn voor het vroegtijdig optreden van hart- en vaatziekten.

Lichamelijke veranderingen ten gevolge van GH-tekort
Te grote hoeveelheid vet, met name in de buikstreek, terwijl de spieren verzwakt zijn.
Men voelt zich minder fit, sneller moe en heeft minder uithoudingsvermogen.
Hartslag en zuurstofopname kunnen wat lager zijn dan bij gezonde mensen.
De meeste weefsels bevatten wat te weinig vocht.
Botten kunnen op de lange duur minder sterk worden en eerder breken bij een val.
Een te hoog cholesterolgehalte, dat kan leiden tot hart- en vaatziekten.
Het concentratievermogen en de geheugenfunctie kunnen verminderd zijn.
Deze problemen kunnen worden bestreden door de kern van het probleem aan te pakken: het tekort aan groeihormoon.

Waarom hebben sommige volwassen een tekort aan GH?
GH-tekort kan aangeboren zijn of ontstaan zijn in de jeugd. Het kan zich echter ook openbaren op volwassen leeftijd. Meestal is het GH-tekort het gevolg van een beschadiging van de hypofyse. Deze kan bijvoorbeeld ontstaan zijn door een ongeval of hypofysetumor. Ook mensen die een behandeling ondergaan voor een hypofysetumor kunnen soms GH-tekort ontwikkelen. En dan is er nog een groep mensen bij wie de oorzaak van het tekort aan groeihormoon onbekend is.

Hoe wordt de diagnose gesteld?
Meestal is er een duidelijke reden om te vermoeden dat er GH-tekort zou kunnen bestaan. Bij een kind bijvoorbeeld het uitblijven van de groei, bij een volwassene meestal de behandeling van een hypofyse-aandoening, gezwel of iets anders. De behandelende specialist kan dan vrij eenvoudig nagaan of er inderdaad te weinig groeihormoon wordt gemaakt. Er zijn daarvoor betrouwbare bloedonderzoeken en testen.

Wat, als er bij u GH-tekort wordt geconstateerd?
U hoeft dan niet in paniek te raken. Gelukkig heeft men nu de oorzaak van uw klachten ontdekt. En er is een goede therapie voor, waardoor u weer snel van uw klachten af bent. U zult er even aan moeten wennen, maar daarna gaat het uitstekend. U zult voorlopig wel voor langere tijd groeihormoon dienen te gebruiken. Maar het gaat om een therapie waar u verder niet veel last van zult hebben in de vorm van bijwerkingen. Wel kunt u in het begin van de therapie wat meer vocht vasthouden. Maar dat is van voorbijgaande aard.

Elke avond uzelf injecteren
Zoals we al gezien hebben moet het groeihormoon dagelijks geinjecteerd worden. Bij voorkeur door uzelf. Daarvoor krijgt u instructies. U heeft dat zo onder de knie. Zelfs kinderen zijn er in de kortste keren mee vertrouwd. U voelt het ook nauwelijks. Het naaldje dat u gebruikt is zo kort en dun dat u praktisch niet merkt dat het om een injectie gaat. Omdat groeihormoon normaal vooral ’s nachts wordt geproduceerd, wordt het aanbevolen om ’s avonds voor het slapen gaan te spuiten. Om de injectie niet te vergeten is het goed deze altijd routinematig op vaste tijden te geven, bijvoorbeeld na het tandenpoetsen. De injectie wordt doorgaans gegeven in het bovenbeen of de buik. Daarbij moet er rekening mee worden gehouden dat de injectieplaats steeds wordt gewisseld, zodat er geen harde plekken in de huid ontstaan. Door steeds te wisselen wordt bovendien de gelijkmatige opname van groeihormoon bevorderd.

Het bewaren van groeihormoon
Groeihormoon kan in opgeloste vorm niet lang worden bewaard. Daarom wordt het aangeleverd in een flesje met een gevriesdroogde stof en een patroon met een steriel oplosmiddel. Deze kunnen lang bewaard worden in de koelkast. Voor het gebruik moeten die twee ingredienten gemengd worden. Hierna kan de kant-en-klare vloeistof in de patroon maximaal 14 dagen bewaard worden in de koelkast. De patroon gaat in een speciale pen waarmee u zich dagelijks eenvoudig kunt injecteren. Belangrijk Injecteer elke dag groeihormoon, tenzij anders voorgeschreven door uw arts. Ook als u zich niet zo goed voelt. Bewaar groeihormoon altijd in de koelkast. Zie erop toe dat u altijd voldoende in huis heeft, ook voor de vakantie. Raadpleeg bij bijzonderheden uw arts. Lees voor gebruik de bijsluiter.
Verklarende woordenlijst

ACTH
Adrenocorticotroop hormoon. Stimuleert de bijnierschors tot het produceren van zgn. bijnierschorshormonen.

Aminozuren
Bouwstenen van de eiwitten.

Biotechnologie
Dit betekent in geval van GH, dat bacterien of gisten voorzien zijn van dezelfde informatie als de cellen in de menselijke hypofyse, en wel die informatie die nodig is om menselijk GH te maken.

FSH
Follikelstimulerend hormoon. Wordt geproduceerd door de hypofyse en is betrokken bij de stimulering van geslachtsorganen.

GH
Groeihormoon.

Hypofyse
Hersenaanhangsel, dat talrijke hormonen produceert.

Hypothalamus
Gedeelte van de hersenen dat regulerend werkt op de productie en afgifte van de hormonen door de hypofyse.

LH
Luteiniserend hormoon. Is samen met FSH betrokken bij de stimulering van de geslachtsorganen.

Prolactine
Hormoon dat zorgt voor de productie van moedermelk. Wordt gemaakt in de hypofyse.

Polypeptide
Een eiwit dat is samengesteld uit een aantal aminozuren.

TSH
Thyreoid-stimulerend hormoon. Beinvloedt de schildklier.Wordt geproduceerd door de hypofyse.

N.B. Er bestaat in Nederland een landelijke vereniging voor groeihormoondeficientie en groeihormoonbehandeling, de NVGG. Voor lidmaatschap of nadere informatie kunt u contact opnemen met:
NVGG, Postbus 88, 8100 AB Raalte.

Met dank aan Novo Nordisk Farma B.V., Alphen a.d. Rijn

L.U.: Jul 7, 2009

 

By continuing to use the site, you agree to the use of cookies. more information

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close